Awa Miśkiewicz
Awa Miśkiewicz
23.12.2016 37 groszy

Co Polak potrafi (na emigracji)

Co Polak potrafi (na emigracji)

Nancy, Stanisław Leszczyński w świątecznej bombce. Fot. autorki

Webnalist. Cały tekst dostępny dla zarejestrowanych użytkowników  

Jest takie miejsce, gdzie wdzięczny naród postawił polskiemu królowi pomnik wysławiający go jako Dobroczyńcę. Nie jest to jednak miejsce w Polsce, lecz we Francji, a ściślej w stolicy Lotaryngii, w Nancy. Pomnik stoi na wybudowanym przez tegoż króla placu, uważanym za jeden z najpiękniejszych zespołów architektonicznych świata i wpisanym na listę dziedzictwa UNESCO. Sam zaś król, Stanisław Leszczyński, nie tylko przeszedł do historii Francji jako oświecony król filozof i budowniczy, ale w Lotaryngii zachował się też w pamięci potomków swoich poddanych jako dobroczyńca.

Pierwsza połowa XVIII wieku, gdy Stanisław Leszczyński był krótko dwukrotnym królem Polski, należy bez wątpienia do najciemniejszych epok w naszej historii. Zastanawiające, że ta ciemna saska epoka wydała także kogoś, kto na obczyźnie wykazał się tak rzadkimi u polskich władców cechami, jak talent administracyjny, zamiłowanie do nauk, zdrowy rozsądek w sprawach religijnych i troska o najbiedniejszych.

Stanisław Leszczyński był filozofem, pisarzem, tłumaczem, architektem, urbanistą, a także reformatorem szkół, fundatorem szpitali i mecenasem nauki i sztuki. Całe szczęście, że bardzo lubił biesiadować, bo można by wątpić, czy w ogóle był Sarmatą… Nawet były dyrektor Muzeum Historycznego w Nancy Eric Moinet dziwi się w wywiadzie dla Le Monde’u": – Przecież mógł wydawać tę rentę, którą dostawał od swego królewskiego zięcia, na błahe rozrywki!

A renta była wysoka, no bo i zięć był nie byle jaki – król Francji Ludwik XV.

Skąd się wziął w Lotaryngii polski król

Stanisław Leszczyński urodził się we Lwowie w 1677 roku. Na początku XVIII wieku w polskiej polityce wewnętrznej ścierały się partie Potockich i Radziwiłłów, opcje proszwedzka i prorosyjska. Wojny i konfederacje były zwiastunami końca monarchii elekcyjnej, a wraz z nią i końca Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Leszczyński popierany był za pierwszym razem (1704-1709) przez Szwedów, a za drugim (1733-1736) przez swego zięcia Ludwika XV, lecz rządził zbyt krótko, aby pokazać, jakim mógłby być królem Polski. To, co po abdykacji zadecydowało o dalszym życiu króla Stanisława, to małżeństwo jego drugiej córki Marii z królem Francji Ludwikiem XV. Młoda para przypadła sobie do gustu i, mimo licznych faworyt Ludwika XV i liczniejszych jeszcze intryg, wydała na świat dziesiątkę dzieci, z których siedmioro przeżyło, co umocniło w królestwie pozycję polskiej księżniczki.

Sytuacja Lotaryngii była w tamtych czasach jeszcze gorsza niż Polski. Lotaryngia od wczesnego średniowiecza była samodzielnym księstwem rządzonym przez Habsburgów z linii alzackiej. Jej najwięksi bohaterowie wsławiali się walką z sąsiadami – głównie z Francuzami. Na początku XVIII wieku Lotaryngia była już niestety tylko enklawą na terytorium Francji. Ostatni wielki książę rodzimej lotaryńskiej dynastii, wychowany w Wiedniu Franciszek III, prosząc o rękę przyszłej cesarzowej austriackiej, arcyksiężniczki Marii Teresy, wiedział, że rezygnuje tym samym z dziedzictwa swych przodków. Rezygnacja z Lotaryngii była bowiem warunkiem, jaki postawiła Francja, aby zgodzić się na to małżeństwo. I wtedy właśnie pojawił się pomysł, aby ofiarować Wielkie Księstwo królowi Polski, który abdykował, a był ojcem królowej francuskiej. Ze swej strony król Leszczyński zobowiązał się, że w testamencie zapisze Lotaryngię córce jako posag. Oznaczało to definitywne przyłączenie Wielkiego Księstwa (tak brzmiała pełna nazwa) Lotaryngii i Baru do Francji. 

Pozostało 8+ minut lektury.

By otrzymać 2 zł na start i przeczytać cały artykuł, załóż konto w portalu Webnalist.

Masz już konto? Zaloguj się

Za przeczytane artykuły
płacisz grosze
Dostajesz 2 zł na przeczytanie
kilkunastu tekstów
Oddajemy pieniądze, jeśli tekst Cię rozczarował
Oplaty za teksty są wynagrodzeniem autorów

Już teraz publikuje u nas ponad 30 autorów.
Ta liczba ciągle się powiększa

Michał Matys - Autor Webnalist Michał Matys
Jacek Dehnel - Autor Webnalist Jacek Dehnel
Karol W. Małcużyński - Autor Webnalist Karol W. Małcużyński
Michał Okoński - Autor Webnalist Michał Okoński
Paweł Wimmer - Autor Webnalist Paweł Wimmer
Andrzej Bober - Autor Webnalist Andrzej Bober
Andrzej Fedorowicz - Autor Webnalist Andrzej Fedorowicz
Katarzyna Bzowska - Autor Webnalist Katarzyna Bzowska
Piotr Ibrahim Kalwas - Autor Webnalist Piotr Ibrahim Kalwas
Paweł Spodenkiewicz - Autor Webnalist Paweł Spodenkiewicz
Emilia Stankiewicz - Autor Webnalist Emilia Stankiewicz
Konstanty Gebert - Autor Webnalist Konstanty Gebert
Robert Bogdański - Autor Webnalist Robert Bogdański
Andrzej Titkow - Autor Webnalist Andrzej Titkow
Karolina Apiecionek - Autor Webnalist Karolina Apiecionek
Witold Janczys - Autor Webnalist Witold Janczys
Marzenna Nowakowska - Autor Webnalist Marzenna Nowakowska
Irena Fedorowicz - Autor Webnalist Irena Fedorowicz
Aneta Radziejowska - Autor Webnalist Aneta Radziejowska
Alina Białkowska-Gużyńska - Autor Webnalist Alina Białkowska-Gużyńska
Andrzej Hennel - Autor Webnalist Andrzej Hennel
Awa Miśkiewicz - Autor Webnalist Awa Miśkiewicz
Antoni Pawlak - Autor Webnalist Antoni Pawlak
Tomasz Matkowski - Autor Webnalist Tomasz Matkowski
Krzysztof Iszkowski - Autor Webnalist Krzysztof Iszkowski
Paweł Adam Nassalski - Autor Webnalist Paweł Adam Nassalski
Piotr Piętak - Autor Webnalist Piotr Piętak
Rafał Szymczak - Autor Webnalist Rafał Szymczak
Mateusz Mazzini - Autor Webnalist Mateusz Mazzini
Witold Repetowicz - Autor Webnalist Witold Repetowicz
Agnieszka Janas - Autor Webnalist Agnieszka Janas
Andrzej Walentek - Autor Webnalist Andrzej Walentek
Andrzej Godlewski - Autor Webnalist Andrzej Godlewski
Dorota Rusek - Autor Webnalist Dorota Rusek
Piotr Stankiewicz - Autor Webnalist Piotr Stankiewicz
Bartosz Klimas - Autor Webnalist Bartosz Klimas
Antoni Styrczula - Autor Webnalist Antoni Styrczula
Elżbieta Zdanowska - Autor Webnalist Elżbieta Zdanowska
AKCENT - Autor Webnalist AKCENT
Anna Hall - Autor Webnalist Anna Hall
Webnalist icon Czytając nasze teksty, wspierasz znakomitych autorów.
Webnalist

Drogi Czytelniku, droga Czytelniczko...

jeśli dotarliście do tego miejsca, to znaczy że pasujecie do naszej społeczności ludzi, którzy potrafią docenić wartościowe teksty. Jesteśmy na początku naszej drogi, ale wierzymy, że wspólnie zrobimy coś dobrego dla dziennikarstwa w Polsce.

Webnalist
Dołącz do społeczności zwolenników dobrego dziennikarstwa.