Konstanty Gebert
Konstanty Gebert
14.12.2016 47 groszy

Co z tym Grossem?

Co z tym Grossem?

Jan Tomasz Gross w czasie spotkania autorskiego w Warszawie 2011 r. Fot. PAP

Decyzja katowickiego prokuratora okręgowego o wznowieniu śledztwa przeciwko historykowi Janowi Tomaszowi Grossowi, podejrzanemu o znieważenie narodu polskiego, sprawia że ponownie musimy rozważyć to, co Gross powiedział i co ściągnęło nań kłopoty z prawem oraz naszą reakcje na jego słowa. Po raz kolejny bowiem okazało się, że racje miał William Faulkner, gdy powiedział że przeszłość nigdy nie umarła. A nawet nie przeszła”. Po raz kolejny okazało się też, że istotą naszych sporów o przeszłość wcale nie jest przeszłość, lecz teraźniejszość. Że chodzi nie o to, co się stało, lecz o to, co z tego, co się stało, wynika. O to, kim jesteśmy.

Swą decyzję prokurator okręgowy podjął w trzy dni po tym, jak jego podwładny, prokurator Michał Binkiewicz, postanowił umorzyć swe trwające od roku śledztwo w tej sprawie. Do jej podjęcia skłoniły go były doniesienia obywateli, oburzonych poglądami historyka, który w opublikowanym jesienią ubiegłego roku w prasie światowej komentarzu potępił brak solidarności, jaki Środkowoeuropejczycy, w tym Polacy, okazali syryjskim uchodźcom. Gross argumentował, że ta haniebna postawa wynika z nierozliczonych win przeszłości. Polacy – napisał – byli wprawdzie słusznie dumni z oporu swojego społeczeństwa wobec nazistów, ale faktycznie podczas wojny zabili więcej Żydów niż Niemców. To właśnie zdanie wzbudziło oburzenie polskich czytelników.

Oburzenie – dodajmy – ze wspomaganiem. Jedynie Krytyka Polityczna" zamieściła na swoim portalu pełny polski przekład jego artykułu (który potem z portalu zniknął). Nawet Gazeta Wyborcza" zadowoliła się zamieszczeniem omówienia – oraz dwóch fundamentalnych tekstów polemicznych. Prasa i portale prawicowe za to prześcigały się w potępieniu rzekomych zniewag i oszczerstw, wzywając czytelników oraz władze państwowe, przejęte właśnie przez PiS, do ukarania sprawcy czynu tak haniebnego z całą surowością prawa. Zaś po Internecie rozlała się fala komentarzy tak jadowicie antysemickich i tak pornograficznie nienawistnych, że nie powstydziłby się ich Der Stuermer”.

Warto przy tym zauważyć, że reakcję opinii publicznej wzbudziła nie ocena Grossa postaw Polaków wobec uchodźców; dyskutanci nie twierdzili, że wbrew jego opinii Polska jest z uchodźcami solidarna. Raczej, jeśli w ogóle się tym – centralnym dla omawianego tekstu – tematem zajmowali, to po to, by potwierdzić, że istotnie Cała Polska śpiewa z nami: Wypierdalać z uchodźcami”. Ich wściekłość – i prokuratorskie dochodzenie – wzbudziło pół zdania, w którym Gross porównywał liczbę zabitych przez Polaków Żydów i Niemców.

Prokuratorskie dylematy

Umarzając śledztwo, prokurator Binkiewicz uznał, że słowa Grossa nie stanowią znieważenia, a historyk korzystał jedynie, jak stwierdził, z gwarantowanej przez polskie prawo wolności wyrażania opinii”. Decyzja prokuratora była z całą pewnością zgodna i z prawem, i z powszechną praktyką w państwach demokratycznych – ale też sprzeczna z odczuciami przynajmniej części polskiej opinii publicznej. Wznawiając śledztwo, katowicki prokurator okręgowy kierował się zaś najwyraźniej przekonaniem, że jeśli coś ludzi tak oburza, to powinno być zakazane – nawet jeśli prawo tego nie wymaga. Innymi słowy, zasadzie, że to, co nie jest zakazane, jest dozwolone, postanowił przeciwstawić zasadę, że to, co oburza, powinno być zakazane, nawet jeśli jest dozwolone.

Pozostało 8+ minut lektury.

By otrzymać 2 zł na start i przeczytać cały artykuł, załóż konto w portalu Webnalist.

Masz już konto? Zaloguj się

Za przeczytane artykuły
płacisz grosze
Dostajesz 2 zł na przeczytanie
kilkunastu tekstów
Oddajemy pieniądze, jeśli tekst Cię rozczarował
Oplaty za teksty są wynagrodzeniem autorów

Już teraz publikuje u nas ponad 30 autorów.
Ta liczba ciągle się powiększa

Michał Matys - Autor Webnalist Michał Matys
Jacek Dehnel - Autor Webnalist Jacek Dehnel
Karol W. Małcużyński - Autor Webnalist Karol W. Małcużyński
Michał Okoński - Autor Webnalist Michał Okoński
Paweł Wimmer - Autor Webnalist Paweł Wimmer
Andrzej Bober - Autor Webnalist Andrzej Bober
Andrzej Fedorowicz - Autor Webnalist Andrzej Fedorowicz
Katarzyna Bzowska - Autor Webnalist Katarzyna Bzowska
Piotr Ibrahim Kalwas - Autor Webnalist Piotr Ibrahim Kalwas
Paweł Spodenkiewicz - Autor Webnalist Paweł Spodenkiewicz
Emilia Stankiewicz - Autor Webnalist Emilia Stankiewicz
Konstanty Gebert - Autor Webnalist Konstanty Gebert
Robert Bogdański - Autor Webnalist Robert Bogdański
Andrzej Titkow - Autor Webnalist Andrzej Titkow
Karolina Apiecionek - Autor Webnalist Karolina Apiecionek
Witold Janczys - Autor Webnalist Witold Janczys
Marzenna Nowakowska - Autor Webnalist Marzenna Nowakowska
Irena Fedorowicz - Autor Webnalist Irena Fedorowicz
Aneta Radziejowska - Autor Webnalist Aneta Radziejowska
Alina Białkowska-Gużyńska - Autor Webnalist Alina Białkowska-Gużyńska
Andrzej Hennel - Autor Webnalist Andrzej Hennel
Awa Miśkiewicz - Autor Webnalist Awa Miśkiewicz
Antoni Pawlak - Autor Webnalist Antoni Pawlak
Tomasz Matkowski - Autor Webnalist Tomasz Matkowski
Krzysztof Iszkowski - Autor Webnalist Krzysztof Iszkowski
Paweł Adam Nassalski - Autor Webnalist Paweł Adam Nassalski
Piotr Piętak - Autor Webnalist Piotr Piętak
Rafał Szymczak - Autor Webnalist Rafał Szymczak
Mateusz Mazzini - Autor Webnalist Mateusz Mazzini
Witold Repetowicz - Autor Webnalist Witold Repetowicz
Agnieszka Janas - Autor Webnalist Agnieszka Janas
Andrzej Walentek - Autor Webnalist Andrzej Walentek
Andrzej Godlewski - Autor Webnalist Andrzej Godlewski
Dorota Rusek - Autor Webnalist Dorota Rusek
Piotr Stankiewicz - Autor Webnalist Piotr Stankiewicz
Bartosz Klimas - Autor Webnalist Bartosz Klimas
Antoni Styrczula - Autor Webnalist Antoni Styrczula
Elżbieta Zdanowska - Autor Webnalist Elżbieta Zdanowska
AKCENT - Autor Webnalist AKCENT
Anna Hall - Autor Webnalist Anna Hall
Webnalist icon Czytając nasze teksty, wspierasz znakomitych autorów.
Webnalist

Drogi Czytelniku, droga Czytelniczko...

jeśli dotarliście do tego miejsca, to znaczy że pasujecie do naszej społeczności ludzi, którzy potrafią docenić wartościowe teksty. Jesteśmy na początku naszej drogi, ale wierzymy, że wspólnie zrobimy coś dobrego dla dziennikarstwa w Polsce.

Webnalist
Dołącz do społeczności zwolenników dobrego dziennikarstwa.