AKCENT
AKCENT
06.01.2017 17 groszy

W poszukiwaniu centrum – stolice kulturalne świata. Nowy Jork

W poszukiwaniu centrum – stolice kulturalne świata. Nowy Jork

Widok na Manhattan od strony Ellis Island, marzec 2010 r. Fot. M. Wróblewska

Część pierwszą tekstu Edyty Frelik i Jerzego Kutnika przeczytacie tutaj.

Europejscy artyści i intelektualiści szukający w obliczu wojny schronienia za oceanem swój transatlantycki rejs kończyli prawie zawsze – podobnie jak miliony wcześniejszych imigrantów – w Nowym Jorku, który był dla większości z nich pierwszym i jedynym przystankiem na nowym lądzie. Znajdowali tam to, czego szukali, bo Ameryka w Nowym Jorku dawała im swoje serce na dłoni, nie musieli jechać dalej. Miasto, wychodzące z wielkiego kryzysu tak jak reszta kraju, było w stanie sprawnie wchłaniać rzesze imigrantów, było też gotowe mimo stosunkowo krótkiej historii do przejęcia funkcji dotąd przez stulecia pełnionych przez wiekowe metropolie Europy. 

To prawda, że kiedy w 1664 roku w Paryżu decyzją Ludwika XIV wybierano pierwszego laureata Prix de Rome, Anglicy dopiero przejmowali w Ameryce niewielką holenderską kolonię, której nazwę przemianowali na cześć księcia Jorku, brata króla i jego następcy, ale należy też pamiętać, że koloniści, raz przeprawiwszy się za ocean, nie musieli już więcej odkrywać Ameryki” – przywozili ze sobą gotową wiedzę, technologie, narzędzia i wzorce organizacji życia społecznego. Wykorzystywali z dotychczasowego doświadczenia to, co było użyteczne, zmieniali to, co wymagało dostosowania do nowych warunków. W amerykańskim laboratorium” procesy zachodziły nieporównanie szybciej i to, co w Europie ewoluowało przez setki lat, Stany Zjednoczone osiągnęły w znacznie krótszym czasie, a nadrabiając zaległości, coraz częściej w kolejnych dziedzinach wyprzedzały Stary Kontynent. Mimo początkowo surowych warunków kultura wcześnie stała się istotna dla społecznego rozwoju Nowego Świata. Zasadnicza różnica polegała na tym, że za oceanem nie można było liczyć na wsparcie potężnych instytucjonalnych mecenasów, takich jak władza królewska czy Kościół.

Ciekawa w tym kontekście jest paradoksalna rola dominującego wśród osadników protestantyzmu. Początkowo rygorystyczne zasady kalwinizmu hamowały rozwój twórczości artystycznej – np. w zborach purytańskich nie wieszano żadnych obrazów czy rzeźb, uważano bowiem, że są wymysłem szatana, który chce odciągnąć uwagę wiernych od Biblii, jedynego źródła prawdziwej wiedzy o Bogu i religii. Zakazane były rozrywki, bo celem życia na ziemi mogło być tylko szukanie oznak łaski i przyszłego zbawienia boskich wybrańców. Ale ponieważ za najpewniejszy znak od Boga uznawano sukces materialny osiągnięty ciężką pracą, w dążeniu do bogactwa widziano cnotę, a wyróżnienie się wśród własnej grupy powszechnie postrzegano jako niepodważalny dowód świętości. 

W ten sposób purytańska moralność usankcjonowała to, co w innych okolicznościach uchodziłoby za ludzką słabość – skłonność do wywyższania się, której zwykle towarzyszą pociąg do zbytków i próżność. Dzięki temu w Ameryce najpierw rozwinęło się malarstwo portretowe, a dopiero w następnej kolejności inne gatunki z klasycznego zestawu: malarstwo historyczne, martwa natura, pejzaż, sceny rodzajowe i animalistyka.

Pozostało 28 minut lektury.

By otrzymać 2 zł na start i przeczytać cały artykuł, załóż konto w portalu Webnalist.

Masz już konto? Zaloguj się

Dlaczego jesteśmy portalem innym niż wszystkie:

Dostajesz 2 zł na przeczytanie
kilkunastu tekstów
Za przeczytane artykuły
płacisz grosze
Zwracamy pieniądze za artykuł, który nie spełni Twoich oczekiwań
Nie mamy reklam
ani abonamentu

Już teraz publikuje u nas ponad 30 autorów.
Ta liczba ciągle się powiększa

Michał Matys - Autor Webnalist Michał Matys
Jacek Dehnel - Autor Webnalist Jacek Dehnel
Karol W. Małcużyński - Autor Webnalist Karol W. Małcużyński
Michał Okoński - Autor Webnalist Michał Okoński
Paweł Wimmer - Autor Webnalist Paweł Wimmer
Andrzej Bober - Autor Webnalist Andrzej Bober
Andrzej Fedorowicz - Autor Webnalist Andrzej Fedorowicz
Katarzyna Bzowska - Autor Webnalist Katarzyna Bzowska
Piotr Ibrahim Kalwas - Autor Webnalist Piotr Ibrahim Kalwas
Paweł Spodenkiewicz - Autor Webnalist Paweł Spodenkiewicz
Emilia Stankiewicz - Autor Webnalist Emilia Stankiewicz
Konstanty Gebert - Autor Webnalist Konstanty Gebert
Robert Bogdański - Autor Webnalist Robert Bogdański
Andrzej Titkow - Autor Webnalist Andrzej Titkow
Karolina Apiecionek - Autor Webnalist Karolina Apiecionek
Witold Janczys - Autor Webnalist Witold Janczys
Marzenna Nowakowska - Autor Webnalist Marzenna Nowakowska
Anka Grupińska - Autor Webnalist Anka Grupińska
Irena Fedorowicz - Autor Webnalist Irena Fedorowicz
Aneta Radziejowska - Autor Webnalist Aneta Radziejowska
Alina Białkowska-Gużyńska - Autor Webnalist Alina Białkowska-Gużyńska
Andrzej Hennel - Autor Webnalist Andrzej Hennel
Awa Miśkiewicz - Autor Webnalist Awa Miśkiewicz
Antoni Pawlak - Autor Webnalist Antoni Pawlak
Tomasz Matkowski - Autor Webnalist Tomasz Matkowski
Krzysztof Iszkowski - Autor Webnalist Krzysztof Iszkowski
Paweł Adam Nassalski - Autor Webnalist Paweł Adam Nassalski
Piotr Piętak - Autor Webnalist Piotr Piętak
Rafał Szymczak - Autor Webnalist Rafał Szymczak
Mateusz Mazzini - Autor Webnalist Mateusz Mazzini
Witold Repetowicz - Autor Webnalist Witold Repetowicz
Agnieszka Janas - Autor Webnalist Agnieszka Janas
Andrzej Walentek - Autor Webnalist Andrzej Walentek
Andrzej Godlewski - Autor Webnalist Andrzej Godlewski
Dorota Rusek - Autor Webnalist Dorota Rusek
Piotr Stankiewicz - Autor Webnalist Piotr Stankiewicz
Bartosz Klimas - Autor Webnalist Bartosz Klimas
AKCENT - Autor Webnalist AKCENT
Anna Hall - Autor Webnalist Anna Hall
Webnalist icon Czytając nasze teksty, wspierasz znakomitych autorów.
Webnalist

Drogi Czytelniku, droga Czytelniczko...

jeśli dotarliście do tego miejsca, to znaczy że pasujecie do naszej społeczności ludzi, którzy potrafią docenić wartościowe teksty. Jesteśmy na początku naszej drogi, ale wierzymy, że wspólnie zrobimy coś dobrego dla dziennikarstwa w Polsce.

Webnalist
Dołącz do społeczności zwolenników dobrego dziennikarstwa.